Google Forms bilan so'rovnoma tuzish

Ro’yxat tuzish, fikr so’rash yoki kichik test o’tkazish uchun qog’oz varaq va telefon qo’ng’iroqlari o’rniga bitta onlayn forma yetarli. Bu qo’llanmada Google Forms’da formani bosqichma-bosqich yaratishni o’rganamiz: savol turlari va ularni tanlash, bo’limlar va javobga qarab o’tish, test (quiz) rejimi, dizayn, ulashish, javoblarni ko’rish va Google Sheets’ga ulash. Shuningdek, yaxshi savol tuzish qoidalari, shaxsiy ma’lumotga ehtiyotkor munosabat, to’liq misol, keng tarqalgan xatolar, amaliy mashq va tekshiruv ro’yxati beriladi.

Google Forms nima va qachon kerak

Google Forms — brauzerda ishlaydigan forma va so’rovnoma yaratish vositasi. Undan Google hisobi bilan bepul foydalanish mumkin: alohida dastur o’rnatish shart emas, forma va javoblar bulutli saqlash xizmati — Google Drive’da saqlanadi. Javob beruvchilar formani telefondan ham bemalol to’ldiradi.

Google Forms qachon kerak bo’ladi:

• So’rovnoma. Masalan, maktab ota-onalar qo’mitasi qaysi kunlari yig’ilish qulay ekanini bilmoqchi.
• Ro’yxatdan o’tish. Bepul kompyuter to’garagi, seminar yoki sport musobaqasiga qatnashchilarni yig’ish.
• Test va viktorina. O’qituvchi dars oxirida 10 savollik qisqa test o’tkazadi va natijani darhol ko’radi.
• Fikr-mulohaza. Tadbir yoki kursdan keyin qatnashchilardan nima yoqqani va nimani yaxshilash kerakligini so’rash.
• Tadbirga yozilish. Hashar, ochiq eshiklar kuni yoki ko’ngillilar uchrashuviga kim qaysi vaqtda kelishini belgilash.

Asosiy afzallik — javoblar bitta joyga tartibli yig’iladi: messenjerdagi o’nlab xabarlarni qo’lda jadvalga ko’chirish shart emas.

Eslatma: bu qo’llanmadagi menyu va tugma nomlari Google Forms’ning ingliz tilidagi interfeysi bo’yicha berilgan. Google interfeysni vaqti-vaqti bilan yangilab turadi, shuning uchun ba’zi tugmalar nomi yoki joyi o’zgargan bo’lishi mumkin — mazmuni esa odatda o’sha-o’sha qoladi.

Formani yaratish: birinchi qadamlar

Yangi formani ikki yo’l bilan ochish mumkin:

1. Brauzerda forms.google.com manziliga kiring va Google hisobingiz bilan tizimga kiring. “Blank form” (bo’sh forma) yoki tayyor shablonlardan birini tanlang.
2. Yoki Google Drive’ni oching, New → Google Forms ni bosing. Bu usulda forma darhol Drive’dagi kerakli papkada paydo bo’ladi.

Forma ochilgach, eng yuqorida ikki maydon turadi:

• Sarlavha (Untitled form o’rniga). Qisqa va aniq bo’lsin: “Yozgi kitobxonlik klubiga ro’yxatdan o’tish”.
• Tavsif (Form description). 2–4 gapda forma nima uchun ekanini, kim tuzganini, to’ldirish qancha vaqt olishini va ma’lumot nimaga ishlatilishini yozing. Masalan: “Forma 3 daqiqa vaqt oladi. Javoblaringiz faqat guruhlarni tuzish uchun ishlatiladi.”

O’ng tomondagi kichik asboblar panelida yangi savol (+ belgisi), matn bloki, rasm, video va yangi bo’lim qo’shish tugmalari bor. Yuqori qismda esa uchta yorliq turadi: Questions (savollar), Responses (javoblar) va Settings (sozlamalar).

O’zgarishlar avtomatik saqlanadi. Yuqoridagi ko’z belgisi — Preview orqali formani javob beruvchi ko’rgandek tekshirib turing. Yangi interfeysda formani tarqatishdan oldin uni Publish tugmasi bilan e’lon qilish talab qilinishi mumkin.

Savol turlari: qachon qaysi biri

Har bir savolning o’ng tomonida tur tanlash ro’yxati bor. To’g’ri tur tahlilni osonlashtiradi.

• Short answer (qisqa javob). Bir qatorli matn: ism, mahalla nomi, yosh. Savolning uch nuqta menyusidagi Response validation orqali javobga shart qo’yish mumkin — masalan, faqat son kiritilsin.
• Paragraph (abzats). Uzun erkin javob: “Kursda nimani o’zgartirgan bo’lardingiz?” Bunday savollarni ko’paytirmang.
• Multiple choice (bitta tanlov). Bir nechta variantdan faqat bittasi: “Qaysi vaqt qulay: ertalab, tushdan keyin, kechqurun”. Oxiriga “Other” (boshqa) variantini qo’shish mumkin.
• Checkboxes (bir nechta tanlov). Bir nechta variantni belgilash: “Qaysi mavzular sizni qiziqtiradi?”
• Dropdown (ochiladigan ro’yxat). Variantlar ko’p bo’lganda qulay: masalan, tumanlar yoki sinflar ro’yxati. Bitta variant tanlanadi.
• Linear scale (shkala). 1 dan 5 gacha yoki 1 dan 10 gacha baho: “Tadbir sizga qanchalik foydali bo’ldi?” Shkalaning ikki chetiga izoh yozing: 1 — “foydasiz”, 5 — “juda foydali”.
• Multiple choice grid (jadvalli tanlov). Bir nechta qatorga bir xil shkala: masalan, “Ma’ruza”, “Amaliy mashg’ulot”, “Tashkiliy ishlar” qatorlarini “Yaxshi / O’rtacha / Yomon” ustunlari bo’yicha baholash. Har qatorda bir nechta belgilash kerak bo’lsa, Checkbox grid turi bor.
• Date (sana) va Time (vaqt). Tug’ilgan sana, tadbirga keladigan kun yoki qulay soat. Sana bir xil formatda yig’iladi.
• File upload (fayl yuklash). Javob beruvchi rasm, hujjat yoki PDF yuklaydi. Umumiy eslatma: bu tur ishlatilganda javob beruvchidan Google hisobiga kirish talab qilinadi, yuklangan fayllar esa forma egasining Google Drive’iga tushadi. Shuning uchun bu turni faqat zarur bo’lganda qo’shing.

Majburiy savollar (Required)

Har bir savol tagida Required tugmasi bor. Uni yoqsangiz, savolga javob bermasdan formani yuborib bo’lmaydi va savol yonida yulduzcha chiqadi. Ism va bog’lanish usuli kabi haqiqatan zarur maydonlarni majburiy qiling, qolganlarini ixtiyoriy qoldiring.

Bo’limlar va javobga qarab o’tish

Uzun formani bitta sahifada berish noqulay. Asboblar panelidagi Add section tugmasi formani bo’limlarga — alohida sahifalarga ajratadi. Har bo’limning o’z sarlavhasi va tavsifi bo’ladi.

Bo’limlarning eng foydali imkoniyati — javobga qarab o’tish. U Multiple choice yoki Dropdown savolida ishlaydi:

1. Savolni tanlang va uning pastki o’ng burchagidagi uch nuqta menyusini oching.
2. Go to section based on answer ni belgilang.
3. Endi har bir variant yonida ro’yxat paydo bo’ladi: shu variant tanlansa, qaysi bo’limga o’tish kerakligini ko’rsating.

Misol: “Farzandingiz uchun ro’yxatdan o’tyapsizmi yoki o’zingiz uchunmi?” savolida “Farzandim uchun” variantini tanlaganlar ota-ona va bola ma’lumotlari so’raladigan bo’limga, “O’zim uchun” variantini tanlaganlar esa to’g’ridan-to’g’ri qiziqishlar bo’limiga o’tadi.

Har bo’lim oxirida “After section …” ro’yxati ham bor — u bo’lim tugagach keyingi qaysi bo’limga o’tishni yoki formani yuborishni (Submit form) belgilaydi. Shartli o’tishlarni sozlagach, Preview orqali har bir yo’lni kamida bir marta oxirigacha bosib chiqing.

Test rejimi va formaning ko’rinishi

Quiz rejimi

Google Forms’ni test o’tkazish uchun ham ishlatsa bo’ladi:

1. Settings yorlig’ini oching va Make this a quiz ni yoqing.
2. Questions yorlig’iga qayting. Har bir savol tagida Answer key havolasi paydo bo’ladi.
3. Answer key’ni bosib, to’g’ri javobni belgilang va savol uchun ballni kiriting.
4. Xohlasangiz, to’g’ri va noto’g’ri javob uchun qisqa izoh (feedback) qo’shing: masalan, darslikning qaysi mavzusini qayta o’qish kerakligini.
5. Settings’da natija qachon ko’rsatilishini tanlang: har bir javob yuborilgandan so’ng darhol yoki siz qo’lda tekshirgandan keyin.

Avtomatik baholash Multiple choice, Checkboxes va Dropdown savollarida eng yaxshi ishlaydi. Short answer’da ham to’g’ri javob yozish mumkin, lekin javob beruvchi so’zni boshqacha yozsa (masalan, “Toshkent” o’rniga “Tashkent”), u xato deb hisoblanadi. Bunday javoblarni qo’lda ko’rib chiqing.

Dizayn

Yuqoridagi palitra belgisi — Customize theme formaning ko’rinishini o’zgartiradi: sarlavha rasmi (header), asosiy rang, fon rangi va shrift uslubi. Chiroyli sarlavha rasmini Canva’da tayyorlash mumkin. Lekin juda yorqin ranglar va o’qilishi qiyin matn formani to’ldirishni qiyinlashtiradi.

Ulashish va javoblarni ko’rish

Formani tarqatish

Yuqori o’ng burchakdagi Send tugmasi bir necha usulni taklif qiladi:

• Havola (link belgisi). Eng ko’p ishlatiladigan usul. Shorten URL belgisini qo’ysangiz, havola qisqaradi va uni Telegram guruhga yoki SMS’ga qo’yish qulay bo’ladi.
• Email. Formani to’g’ridan-to’g’ri elektron pochta manzillariga yuborish.

Qog’oz e’lon yoki afishada havolani qo’lda terish noqulay. Bunday hollarda qisqa havoladan QR kod yasab, uni e’longa chop etish mumkin; uni avval bir necha telefonda sinab ko’ring.

Settings → Responses bo’limida bir nechta muhim sozlama bor: elektron pochta manzillarini yig’ish, javobni yuborgandan keyin tahrirlashga ruxsat va bitta odamdan faqat bitta javob qabul qilish (bu sozlama javob beruvchidan Google hisobiga kirishni talab qiladi). Ro’yxat to’lgach yoki muddat tugagach, Responses yorlig’idagi Accepting responses tugmasini o’chiring.

Javoblarni ko’rish

Responses yorlig’ida javoblar uch ko’rinishda bo’ladi:

• Summary — umumiy manzara: tanlov savollari uchun diagrammalar, matnli javoblar ro’yxati.
• Question — bitta savolga berilgan barcha javoblar.
• Individual — har bir odamning to’liq javobi alohida.

Javoblar bilan ishlash uchun Link to Sheets (ba’zan “View in Sheets”) tugmasini bosing. Yangi Google Sheets jadvali yaratiladi, har bir javob unda alohida qator bo’lib tushadi va yangilari avtomatik qo’shiladi. Jadvalda javoblarni saralash, filtrlash va hisoblash mumkin — buning asoslari Excel va Google Sheets qo’llanmasida, natijalarni ko’rgazmali qilish esa dashboard yaratish maqolasida. Natijalarni sharhlashda ehtiyot bo’ling: 15 kishining javobi butun mahalla fikrini anglatmaydi — bu haqda statistika asoslari maqolasida batafsil gaplashilgan.

Forma bir nechta kishi bilan birga tayyorlanayotgan bo’lsa, uch nuqta menyusidagi Add collaborators orqali hamkasbingizni muharrir sifatida qo’shing — xuddi Google Docs’da birga ishlash kabi.

Yaxshi savol tuzish va shaxsiy ma’lumot

Savol tuzish qoidalari

• Bitta savolda — bitta narsa. “Dars mazmuni va o’qituvchi sizga yoqdimi?” savoliga “ha” yoki “yo’q” deb javob berib bo’lmaydi: mazmun yoqqan, o’qituvchi esa yoqmagan bo’lishi mumkin. Uni ikkita savolga ajrating.
• Yo’naltiruvchi savollardan qoching. “Bizning ajoyib tadbirimiz sizga yoqdimi?” javobni oldindan belgilab qo’yadi. Betaraf so’rang: “Tadbirni qanday baholaysiz?”
• Qisqa va oddiy til. Savolni bir marta o’qib tushunish mumkin bo’lsin.
• Javob variantlari to’liq va bir-biriga kirmasin. Yosh bo’yicha “18–25” va “25–35” variantlari bo’lsa, 25 yoshli odam qaysi birini tanlashini bilmaydi. To’g’risi: “18–24”, “25–34”, “35 va undan katta”. Barcha holatlarni qamrab olish uchun “Boshqa” yoki “Javob berishni istamayman” variantini qo’shing.
• Forma qisqa bo’lsin. O’zingizdan so’rang: “Bu javob bilan nima qilaman?” Ishlatilmaydigan savolni olib tashlang.
• Mantiqiy tartib. Avval oson va umumiy savollar, so’ng batafsilroqlari, oxirida ixtiyoriy izoh.

Shaxsiy ma’lumotga ehtiyotkor munosabat

Forma orqali odamlar sizga ism, telefon raqami kabi shaxsiy ma’lumotlarini ishonib topshiradi. Bu mas’uliyat.

• Faqat zarurini so’rang. Kitobxonlik klubiga yozilish uchun pasport ma’lumoti yoki uy manzili kerak emas. Ism, yosh guruhi va bog’lanish usuli yetarli.
• Maqsadini tushuntiring. Tavsifda ma’lumot nimaga ishlatilishini, kim ko’rishini va qancha vaqt saqlanishini yozing.
• Ma’lumotni himoyalang. Javoblar jadvalini “havolasi bor har kim ko’radi” rejimida ulashmang, faqat kerakli odamlarga ruxsat bering. Google hisobingizni kuchli parol va ikki bosqichli tasdiqlash bilan himoyalang. Tadbir tugagach, keraksiz bo’lib qolgan ma’lumotlarni o’chiring.
• Bolalar haqida ma’lumot ota-ona orqali va roziligi bilan yig’ilsin.

Misol: kitobxonlik klubiga ro’yxatdan o’tish formasi

Shartli vaziyat: mahalla kutubxonasi kutubxonachisi Dilnoza Yusupova yozgi ta’til uchun bolalar va o’smirlar kitobxonlik klubini ochmoqchi. Quyidagi barcha ism va raqamlar shartli.

1. Yaratish. Dilnoza Google Drive’da “Kitobxonlik klubi” papkasini ochadi va unda New → Google Forms orqali forma yaratadi.
2. Sarlavha va tavsif. Sarlavha: “Yozgi kitobxonlik klubiga ro’yxatdan o’tish”. Tavsif: “Klub mahalla kutubxonasida bepul o’tadi. Formani ota-ona yoki vasiy to’ldiradi, bu 3 daqiqa vaqt oladi. Ma’lumotlar faqat guruh tuzish va bog’lanish uchun ishlatiladi, klub tugagach o’chiriladi.”
3. 1-bo’lim — “Ota-ona ma’lumoti”. Ota-ona ismi (Short answer, Required), telefon raqami (Short answer, Required), qanday bog’lanish qulay: qo’ng’iroq yoki Telegram (Multiple choice).
4. 2-bo’lim — “Bola haqida”. Bolaning ismi (Short answer, Required), yosh guruhi (Dropdown: “7–9 yosh”, “10–12 yosh”, “13–15 yosh”, Required). Tug’ilgan sana so’ralmaydi — guruh tuzish uchun yosh oralig’i yetarli.
5. Javobga qarab o’tish. Yosh guruhi savolida Go to section based on answer yoqiladi: “7–9 yosh” variantini tanlaganlar 3-bo’limga (“Kichiklar guruhi” — rasmli kitoblar, birga o’qish), qolganlari 4-bo’limga (“Kattalar guruhi” — qaysi janrlar qiziq, Checkboxes: sarguzasht, fantastika, tarixiy, ilmiy-ommabop) o’tadi. 3-bo’lim oxirida “After section 3” ro’yxatida 5-bo’lim tanlanadi, aks holda kichiklar keyingi 4-bo’limga ham tushib qolardi.
6. 5-bo’lim — “Vaqt va izoh”. Qulay kunlar (Checkboxes: dushanba, chorshanba, juma), bolaning o’qishga qiziqishi (Linear scale 1–5), qo’shimcha izoh (Paragraph, ixtiyoriy).
7. Sozlamalar. Dizayn uchun Customize theme’da kitob rasmi qo’yiladi. Settings → Presentation’dagi tasdiq xabari: “Rahmat. Guruhlar tuzilgach, kutubxonachi siz bilan bog’lanadi.”
8. Tekshirish. Dilnoza Preview orqali formani ikki marta to’ldiradi: bir marta 8 yoshli, bir marta 12 yoshli bola uchun. So’ng sinov javoblarini Responses’da o’chiradi.
9. Tarqatish. Send → havola → Shorten URL. Havola mahalla Telegram guruhiga yuboriladi, kutubxona eshigiga esa QR kodli e’lon osiladi.
10. Natija. Responses → Link to Sheets. Jadvalda Dilnoza yosh guruhi bo’yicha filtr qo’yib, har guruhda necha bola borligini ko’radi. Joylar to’lgach, Accepting responses o’chiriladi.

Keng tarqalgan xatolar, amaliy mashq va checklist

Keng tarqalgan xatolar

• Formani sinamasdan tarqatish. Shartli o’tish noto’g’ri sozlangan bo’lsa, odamlar keraksiz savollarga tushadi yoki formani yubora olmaydi. Doim Preview orqali barcha yo’llarni tekshiring.
• Hamma savol majburiy. Ixtiyoriy bo’lishi kerak bo’lgan savollar ham Required bo’lsa, odamlar formani tashlab ketadi.
• Noto’g’ri savol turi. Sana yoki tanlov o’rniga Short answer ishlatilsa, “12-iyun”, “12.06”, “iyun o’rtasi” kabi turli javoblar keladi va ularni jadvalda tahlil qilib bo’lmaydi.
• Ortiqcha shaxsiy ma’lumot so’rash. Kerak bo’lmagan pasport, manzil yoki ish joyi so’ralsa, odamlar ishonchini yo’qotadi.
• Javoblar jadvalini hammaga ochiq qilish. Telefon raqamlari bor jadval havolasi guruhga tashlansa, uni begona odamlar ham ko’rishi mumkin.
• Formani yopmaslik. Muddat o’tgach ham javoblar kelaveradi va odamlar ro’yxatga kirdim deb o’ylaydi.

Amaliy mashq

O’zingizga haqiqatan kerak bo’lgan kichik forma tuzing: oilaviy yig’in uchun qulay sanani aniqlash, ishxonadagi tushlik joyi bo’yicha so’rovnoma yoki sinf uchun 5 savollik test.

1. Google Drive’da New → Google Forms orqali forma yarating va unga aniq sarlavha bering.
2. Tavsifda maqsad, taxminiy vaqt va ma’lumot nimaga ishlatilishini yozing.
3. Kamida beshta turli savol turini ishlating: Short answer, Multiple choice, Checkboxes, Linear scale va Date.
4. Faqat zarur savollarni Required qiling.
5. Ikkita bo’lim qo’shing va bitta savolda Go to section based on answer ni sozlang.
6. Customize theme orqali rang va sarlavha rasmini tanlang.
7. Preview orqali formani har bir yo’l bo’yicha to’ldirib ko’ring.
8. Qisqa havolani 2–3 tanish odamga yuboring va javob berishlarini so’rang.
9. Responses’da Summary’ni ko’ring, so’ng Link to Sheets bilan jadval yarating.
10. Sinovdan keyin Accepting responses ni o’chiring.

Tarqatishdan oldingi checklist

• Sarlavha aniq, tavsifda maqsad va ma’lumotdan foydalanish tushuntirilgan.
• Har bir savolda bitta narsa so’ralgan, yo’naltiruvchi savol yo’q.
• Javob variantlari to’liq, bir-biriga kirmaydi, kerak joyda “Boshqa” bor.
• Savol turlari mos: sana — Date, tanlov — Multiple choice yoki Dropdown.
• Faqat zarur savollar majburiy, ortiqcha shaxsiy ma’lumot so’ralmagan.
• Bo’limlar va shartli o’tishlar Preview’da tekshirilgan.
• Tasdiq xabari yozilgan, javoblar jadvali faqat kerakli odamlarga ochiq.
• Formani qachon yopish rejalashtirilgan.

Onlayn forma tuzish — o’qituvchi, kutubxonachi, mahalla faoli yoki tadbir tashkilotchisi uchun vaqtni tejaydigan ko’nikma. Bir-ikki formani shu qoidalar bilan tuzsangiz, keyingilari bir necha daqiqada tayyor bo’ladi.

Agar Google xizmatlari va boshqa ofis vositalarini o’qituvchi bilan tizimli o’rganmoqchi bo’lsangiz, assotsiatsiyamizning bepul kompyuter savodxonligi dasturi va boshqa o’quv dasturlari bilan tanishing. Tayyor bo’lsangiz, ariza qoldiring — mutaxassislarimiz siz bilan bog’lanadi.