Data Science

Data Science nima va u nega muhim

Har kuni biz o’zimizdan keyin raqamlar izini qoldiramiz: mahalladagi do’kondan xarid, karta bilan to’langan avtobus yo’li, telefonda ko’rilgan ob-havo ma’lumoti, elektron maktab jurnaliga qo’yilgan baho. Data Science — mana shunday raqamlarni tushunchaga aylantiradigan soha. Ma’lumotlar mutaxassisi axborotni yig’adi, tozalaydi, qonuniyatlarni izlaydi va ular nimani anglatishini tushuntiradi: masalan, qaysi mahsulotlar qishda yaxshiroq sotiladi, qaysi mahallaga qo’shimcha avtobus yo’nalishi kerak yoki qaysi o’quvchilarga imtihondan oldin qo’shimcha yordam kerak bo’lishi mumkin.

Bugun deyarli har bir tashkilot — shifoxona, fermerlar kooperativi, shahar hokimligi, kichik onlayn do’kon — ma’lumot saqlaydi. Ko’pincha yetishmaydigan narsa — bu ma’lumotni diqqat bilan va halol o’qiy oladigan odamlar. Shuning uchun ma’lumotlar bilan ishlash ko’nikmasi faqat dasturchilarga emas, iqtisodchilar, muhandislar, o’qituvchilar va qarorlarni faktlarga tayanib qabul qiladigan har bir kishiga foydali.

Mashg’ulotlarda nimani o’rganasiz va nima qilasiz

Dastur ma’lumotlar bilan ishlashni noldan o’rgatadi. U 6 oy davom etadi va to’rt modulga birlashtirilgan 48 ta mashg’ulotdan iborat. Har bir mavzu amaliy mashq bilan mustahkamlanadi.

Python asoslari. Siz tilning o’zidan boshlaysiz: o’zgaruvchilar, shartlar va sikllar, so’ng funksiyalar va modullar. Dastlabki mashqlar kichik va aniq: haroratni bir o’lchovdan boshqasiga o’tkazadigan, matndagi so’zlarni sanaydigan yoki son juft-toqligini tekshiradigan dastur. Modul oxirida siz fayllarni o’qiysiz va yozasiz — masalan, kunlik haroratlar yozilgan CSV jadvalni ochib, eng issiq kunni topasiz.

Ma’lumotlar bilan ishlash. Bu yerda Jupyter daftarlarida Pandas va NumPy bilan tanishasiz. Jadvallarni yuklaysiz, qatorlarni filtrlaysiz, yozuvlarni guruhlaysiz va jamlarni hisoblaysiz — aytaylik, hafta kunlari bo’yicha o’rtacha tashrif buyuruvchilar soni yoki hududlar bo’yicha natijalar. Modulning katta qismi tozalashga bag’ishlangan: haqiqiy jadvallarda bo’sh kataklar, xatolar va takrorlar bo’ladi, siz esa yetishmayotgan qiymatlarni topish va ularga ishlov berishni o’rganasiz. Shuningdek, ma’lumotlar bazasidan kerakli qatorlarni olish uchun ilk SQL so’rovlarini yozasiz.

Statistika va vizualizatsiya. O’rtacha, mediana va tarqalishni hisoblaysiz hamda har bir ko’rsatkich qachon haqiqatni aytishi va qachon chalg’itishini tushunasiz. Bog’liqlik va korrelyatsiyani o’rganasiz — va nega korrelyatsiyaning o’zi sababni isbotlamasligini bilib olasiz. Matplotlib yordamida chiziqli grafiklar, ustunli diagrammalar va gistogrammalar quriysiz, har bir grafikni bitta aniq jumlali xulosaga aylantirishni mashq qilasiz.

Mashinaviy o’rganish asoslari. So’nggi modulda oddiy regressiya va klassifikatsiya modellarini quriysiz — masalan, tashqi haroratga qarab elektr energiyasi sarfini bashorat qilasiz yoki obyektlarni toifalarga ajratasiz. Modelni u ilgari ko’rmagan ma’lumotlarda halol baholashni o’rganasiz. Modul o’zingiz tanlagan mavzudagi yakuniy loyiha bilan tugaydi: uni mustaqil bajarasiz va himoya qilasiz.

Mashg’ulotlar haftasiga uch marta, har biri ikki soatdan olib boriladi. Uy vazifalari ustoz tomonidan tekshiriladi va shaxsiy izoh beriladi.

Ma’lumotlar mutaxassisining odatiy ish kuni

Bu ish murakkab formulalardan ko’ra ko’proq diqqatli va sabrli mehnat bilan bog’liq. Odatiy kun quyidagilarni o’z ichiga olishi mumkin:

• so’rov ortidagi haqiqiy savolni tushunish uchun hamkasb bilan suhbatlashish;
• ma’lumotlar bazasi yoki fayllar to’plamidan kerakli ma’lumotni topish va uning to’liqligini tekshirish;
• jadvallarni tozalash: formatlarni to’g’rilash, takrorlarni o’chirish, bo’shliqlar bilan nima qilishni hal qilish;
• ma’lumotlarni umumiy statistika va tezkor grafiklar orqali o’rganish;
• modelni qurish yoki yangilash va natijalari qanchalik ishonchli ekanini tekshirish;
• xulosalarni mutaxassis bo’lmagan odamlar uchun qisqa va tushunarli tushuntirish.

Vaqtning katta qismi tozalash va tekshirishga ketadi, yaxshi mutaxassislar esa hamkasblari tahlilni takrorlay olishi uchun har bir qadamni hujjatlashtiradi.

Bu ko’nikmalar qayerda qo’llaniladi

Ma’lumotlar bilan ishlash ko’nikmalari ko’plab sohalarda qo’llaniladi: savdo va logistika, sog’liqni saqlash, qishloq xo’jaligi, ta’lim, telekommunikatsiya, davlat xizmatlari va ilmiy tadqiqotlar. Kursdan keyin odamlar odatda bir necha yo’nalishdan birida davom etadi: ma’lumotlar tahlilchisi yoki Data Science bo’yicha boshlang’ich lavozimlar, hozirgi ishidagi tahliliy vazifalar, mashinaviy o’rganishni chuqurroq o’rganish yoki ma’lumotlar tahlili usullarini o’z sohasida — iqtisod, muhandislik yoki o’qituvchilikda qo’llash. Kurs mustahkam poydevor va ko’rsatish mumkin bo’lgan tayyor loyiha beradi; keyingi o’sish doimiy amaliyot va o’qishga bog’liq.

Kurs boshlanishidan oldin qanday tayyorlanish kerak

Dasturlash tajribasi talab qilinmaydi, lekin ozgina tayyorgarlik birinchi haftalarni osonlashtiradi:

• maktab matematikasini takrorlang: foizlar, kasrlar, o’rtacha qiymatlar, oddiy grafiklarni o’qish;
• kompyuterga ko’nikib oling: papka yaratish, fayllarni saqlash va topish, dastur o’rnatish;
• Python bo’yicha bepul kirish darslarini sinab ko’ring va misollarni faqat o’qib qolmay, o’zingiz terib chiqing;
• qo’lingizdagi istalgan jadvalni oching — uy yozuvlari, kunlik qadamlar soni, ob-havo kuzatuvlari — va u haqida o’zingizga uchta savol bering;
• o’qish birinchi kundan odatga aylanishi uchun hozirdanoq haftangizda doimiy vaqt ajrating.

Ko’p so’raladigan savollar

Dastur haqiqatan ham bepulmi? Ha. Assotsiatsiyaning barcha dasturlari bepul.

Kim ariza topshira oladi va qanday hujjatlar kerak? 16 yoshdan oshgan har bir kishi ariza topshirishi mumkin. Ariza uchun hujjat kerak emas — faqat ism va telefon raqami. Qabul qilingandan keyin sertifikatni rasmiylashtirish uchun pasport nusxasi so’ralishi mumkin. Mutaxassislarimiz 1–2 ish kuni ichida qo’ng’iroq qilishadi.

Mashg’ulotlar oflaynmi yoki onlaynmi? Ikkala format ham qo’llaniladi: mashg’ulotlar guruh jadvaliga qarab assotsiatsiyaning o’quv markazlarida oflayn yoki onlayn o’tadi. Onlayn dasturlar butun mamlakat bo’ylab ishtirokchilar uchun ochiq.

Haftasiga qancha vaqt kerak bo’ladi? Haftasiga kamida taxminan 6 soatlik mashg’ulot va mustaqil ishni rejalashtiring — bu dasturda haftasiga ikki soatdan uchta mashg’ulot. Mashg’ulotlar orasidagi muntazam amaliyot vaqti-vaqti bilan bo’ladigan uzoq o’tirishlardan muhimroq.

Sertifikat beriladimi? Ha, dasturni muvaffaqiyatli yakunlaganlarga sertifikat beriladi. Mashg’ulotlarning 30 foizidan ko’pini qoldirish sertifikat berilmasligiga olib kelishi mumkin, shuning uchun qatnashishni oldindan rejalashtiring.

Agar ma’lumotlar bilan ishlashni boshlashga tayyor bo’lsangiz, ushbu sahifadagi dasturga yozilish tugmasi orqali ariza topshiring.