Dasturlash

Dasturlash nima va u nega muhim

Dasturlash — kompyuterga vazifani hal qilish uchun aniq ko’rsatmalar berish demakdir. Telefoningizdagi ilovalar, chipta sotib olish sayti, svetofor boshqaruvi, maktab dars jadvalini chop etadigan tizim — bularning barchasi kimdir yozgan, tekshirgan va takomillashtirib borayotgan kod asosida ishlaydi. Dasturlashni o’rganish — masalani kichik va aniq qadamlarga ajratishni hamda bu qadamlarni kompyuter tushunadigan tilda ifodalashni o’rganish demakdir.

Bugun bu ko’nikma faqat IT kompaniyalari uchun emas. Dasturlar ofislardagi takroriy ishlarni avtomatlashtiradi, poliklinika va maktablarda yozuvlarni qayta ishlashga yordam beradi, odamlar har kuni foydalanadigan onlayn xizmatlarning ishlashini ta’minlaydi. Professional dasturchi bo’lmasangiz ham, algoritmik fikrlash odati har qanday ishda muammolarni mantiqiy hal qilishga yordam beradi.

Mashg’ulotlarda nimani o’rganasiz va nima qilasiz

Dastur birinchi kundan amaliyotga asoslangan: har bir mavzudan keyin kod yoziladi. Nazariy ma’ruza minimal — vaqtning katta qismi klaviatura ortida o’tadi. Kurs 6 oy davom etadi va to’rt moduldagi 56 ta mashg’ulotdan iborat; vositalar — Python, VS Code, Git va SQLite.

Dasturlash asoslari. Dastlabki mashg’ulotlardayoq vositalarni sozlaysiz va birinchi dasturingizni yozasiz. O’zgaruvchi, shart va sikllarni kichik vazifalar orqali o’zlashtirasiz — masalan, sonni topish o’yini yoki oddiy kalkulyator. So’ng ro’yxat, lug’at va to’plamlar bilan tanishasiz: sinf ro’yxatini saqlaysiz, matnda har bir so’z necha marta uchrashini sanaysiz yoki takrorlarni o’chirasiz. Modul kodingiz tartibli va qayta ishlatiladigan bo’lishi uchun o’z funksiyalaringizni yozish bilan yakunlanadi.

Algoritmik fikrlash. Bu yerda birinchi qatorni yozishdan oldin masalani bosqichlarga ajratishni o’rganasiz. Qidiruv va saralash algoritmlarini o’zingiz amalga oshirasiz — ro’yxatdan ismni topasiz, natijalarni kattadan kichikka tartiblaysiz — va turli yondashuvlarni solishtirasiz. Murakkablik tushunchasi nega bir yechim katta hajmdagi ma’lumotda ham tez ishlashini, boshqasi esa sekinlashishini tushunishga yordam beradi.

Amaliy vositalar. Haqiqiy dasturchilar vaqtining katta qismini kodni o’qish va tuzatishga sarflaydi. Ishingizning har bir bosqichini saqlash va biror narsa buzilsa ortga qaytish uchun Git va versiya nazoratini o’rganasiz. Xato xabarlarini o’qib, kodni qadamma-qadam tekshirish orqali xatolarni topish va tuzatishni mashq qilasiz, shuningdek kodingizni boshqalar ham tushunishi uchun kod uslubi va o’qilishini o’rganasiz.

Yakuniy loyiha. So’nggi modulda ma’lumotlar bazasi (SQLite) bilan ishlaydigan o’z ilovangizni rejalashtirasiz va yaratasiz — masalan, kichik kutubxona katalogi, vazifalar ro’yxati yoki to’garak uchun hisob daftari. Loyihani rejalashtirasiz, vazifalarga ajratasiz, kod yozasiz va uni Git’da saqlaysiz. Yakunda har bir ishtirokchi o’z loyihasini guruh oldida taqdim qiladi va himoya qiladi. Eng yaxshi loyihalar hamkor tashkilotlar mutaxassislariga ko’rsatiladi.

Dasturchining odatiy ish kuni

Dasturchining kuni kamdan-kam hollarda faqat kod terishdan iborat bo’ladi. Odatda u quyidagilarni o’z ichiga oladi:

• jarayonni muhokama qilish va vazifalarni rejalashtirish uchun jamoaning qisqa yig’ilishi;
• vazifa tavsifini o’qish va aynan nima ishlashi kerakligini aniqlashtirish;
• yangi kod yozish va uni tekshirish;
• foydalanuvchilar yoki hamkasblar xabar bergan xatolarni topish va tuzatish;
• hamkasblar kodini ko’rib chiqish va o’z kodingizga izohlar olish;
• ishni versiya nazorati tizimida o’zgarishlar haqida qisqa izohlar bilan saqlash.

Sabr, tafsilotlarga e’tibor va aniq savol berish odati tilni bilish kabi muhim.

Bu ko’nikmalar qayerda qo’llaniladi

Dasturlash ko’nikmalari dasturiy ta’minot ishlab chiqish, veb va mobil xizmatlar, ma’lumotlarni qayta ishlash, ofis ishlarini avtomatlashtirish, ta’lim texnologiyalari, davlat raqamli xizmatlari va ilmiy tadqiqotlarda qo’llaniladi. Kursdan keyingi odatiy qadamlar — bitta yo’nalishni chuqurroq o’rganish (veb-dasturlash, ma’lumotlar, avtomatlashtirish), portfolio uchun yangi loyihalar yaratish, ochiq kodli loyihalarda ishtirok etish yoki amaliyot va boshlang’ich lavozimlarga murojaat qilish. Kurs yaxshi start va ko’rsatish mumkin bo’lgan tayyor loyiha beradi; keyingi o’sish doimiy amaliyotga bog’liq.

Kurs boshlanishidan oldin qanday tayyorlanish kerak

Noldan boshlash mumkin, lekin bir nechta odat yordam beradi:

• kompyuterdagi fayl va papkalar bilan ishlashga hamda klaviaturada yozishga ko’nikib oling;
• Python bo’yicha bepul kirish darsi yoki interaktiv mashqlarni sinab ko’ring va har bir misolni o’zingiz terib chiqing;
• qadamma-qadam fikrlashni mashq qilish uchun oddiy mantiqiy masalalarni yeching;
• dasturlashda ishlatiladigan bir nechta asosiy inglizcha so’zlarni o’rganing — ko’plab buyruqlar va xato xabarlari ingliz tilida;
• har hafta qachon shug’ullanishingizni hozirdanoq belgilang: qisqa kundalik mashg’ulotlar kamdan-kam uzoq o’tirishlardan yaxshiroq natija beradi.

Ko’p so’raladigan savollar

Men hech qachon dasturlash bilan shug’ullanmaganman. Qatnasha olamanmi? Ha. Dastur noldan boshlanadi. Kompyuterni yoqib, fayl va papkalar bilan ishlay olish va muntazam mashq qilishga tayyor bo’lish kifoya.

Bu bepulmi va qanday ariza topshiriladi? Ha, assotsiatsiyaning barcha dasturlari bepul. 16 yoshdan oshgan har bir kishi ariza topshirishi mumkin; faqat ism va telefon raqami kerak. Qabul qilingandan keyin sertifikat uchun pasport nusxasi so’ralishi mumkin. Mutaxassislarimiz 1–2 ish kuni ichida qo’ng’iroq qilishadi.

Mashg’ulotlar oflaynmi yoki onlaynmi? Mashg’ulotlar guruh jadvaliga qarab assotsiatsiyaning o’quv markazlarida oflayn yoki onlayn o’tadi. Onlayn dasturlar butun mamlakat bo’ylab ishtirokchilar uchun ochiq.

Qancha vaqt ajratish kerak? Haftasiga kamida taxminan 6 soatlik mashg’ulot va mustaqil amaliyot. Dasturlash muntazam kod yozish orqali o’rganiladi, shuning uchun uy vazifalariga ajratilgan vaqt juda muhim.

Sertifikat beriladimi? Ha, dasturni muvaffaqiyatli yakunlaganlarga sertifikat beriladi. Mashg’ulotlarning 30 foizidan ko’pini qoldirish sertifikat berilmasligiga olib kelishi mumkin, shuning uchun qatnashishni oldindan rejalashtiring.

Agar birinchi dasturingizni yozishga tayyor bo’lsangiz, ushbu sahifadagi dasturga yozilish tugmasi orqali ariza topshiring.